Strona 1 2

System angielskich czasów

W języku angielskim czasownik może przybrać tylko trzy końcówki: -s, -ed oraz -ing, oraz mieć trzy formy, których nie tworzy się poprzez dodanie końcówek. Tymi formami są: postać teraźniejsza, przeszła oraz odczasownikowy przymiotnik odpowiadający takim polskim formom jak zrobiony, napisany, zabity, uknuty, a nazywany w gramatyce imiesłowem czasu przeszłego.

Do wszystkich czasowników (oprócz kilku wyjątkowych) dodaje się końcówki -s i -ing; do prawie wszystkich czasowników dodaje się końcówkę -ed, z wyjątkiem pewnej niezbyt licznej grupy tak zwanych nieregularnych, które mają swoje własne formy czasu przeszłego, oraz z wyjątkiem imiesłowu czasu przeszłego. Nieregularne formy czasu przeszłego najczęściej polegają na zmianie samogłoski wewnątrz wyrazu (speak     –spoke; take –took; swim –swam), czemu może towarzyszyć charakterystyczna dla czasu przeszłego końcówka -t, -d (think –thought; teach –taught; make –made). Nieregularne formy imiesłowu czasu przeszłego, które odpowiadają wspomnianym wyżej polskim formom zrobiony, napisany, zabity, uknuty, poza zmianą samogłoskową prawie zawsze kończą się na -n lub -t (speak –spoken; break –broken; think –thought; catch –caught), co pokrywa się z polskimi zakończeniami pokrewnych form, oczywiście po odcięciu końcówki rodzaju męskiego, żeńskiego czy nijakiego: zrobion-y, napisan-a, zabit-e, uknut-y.

Podział czasów
Czasy angielskie zostały przejrzyście uporządkowane za pomocą kilku terminów gramatycznych, które logicznie łączy się ze sobą w celu utworzenia nazwy danego czasu. Do nazywania poszczególnych czasów gramatycznych wykorzystujemy następujące określenia:

- future przyszły – tę etykietkę mają wszystkie czasy przyszłe;
- present teraźniejszy – tę etykietkę mają wszystkie czasy teraźniejsze;
- past przeszły – tę etykietkę mają wszystkie czasy przeszłe.

Do tych trzech etykietek dodaje się trzy uściślające określenia:

- simple prosty: dla czasów, w których czasownik nie ma końcówki -ing ani -ed (lub własnej formy przeszłej w przypadku czasowników nieregularnych);
- continuous/progressive ciągły: dla czasów, w których czasownik ma końcówkę -ing i występuje wraz z czasownikami be, am, is, are, was, were;
- perfect dokonany: dla czasów, w których czasownik występuje w formie imiesłowu czasu przeszłego (czyli dla zdecydowanej większości czasowników w formie z końcówką -ed lub we własnej formie imiesłowu w przypadku czasowników nieregularnych) wraz z wyrazami have, has, had.
Działanie tego systemu zilustrujemy na przykładzie czasownika do robić, który ma własne, a więc nieregularne, formy pochodne, oraz na przykładzie czasownika paint malować, który ma regularne formy pochodne.

Etykietkę future otrzymuje zdanie, w którym czasownikowi towarzyszy wyraz will; etykietkę present otrzymuje zdanie, w którym czasownik występuje w postaci teraźniejszej: do/does, paint/paints, is/are, have/has; etykietkę past otrzymuje czasownik, który występuje w postaci przeszłej: did, painted, was, had.

Uściślające określenie simple otrzymuje zdanie, w którym czasownik nie ma końcówki -ing ani formy imiesłowu czasu przeszłego done, painted; określenie continuous/progressive otrzymuje zdanie, w którym czasownik ma końcówkę -ing: doing, painting oraz występuje z wyrazami be, am, is, are, was, were; określenie perfect otrzymuje zdanie, w którym czasownik, przybierając formę imiesłowu czasu przeszłego, występuje w towarzystwie słowa have, has, had + done, painted.

Łącząc etykiety według wskazań tabel, otrzymujemy następujące czasy gramatyczne:

Schematycznie można przedstawić to w następujący sposób, gdzie _____ oznacza formę słownikową dowolnego czasownika (poza czasownikami modalnymi):

W przypadku czasowników regularnych (jak paint) schemat stanowi bardzo wygodny szablon do tworzenia dowolnych czasów; należy tylko pamiętać, że końcówkę -s dodajemy jedynie dla he, she, it.

W przypadku czasowników nieregularnych (jak do, did, done) należy znać ich:
1) imiesłów czasu przeszłego (done), który występuje po have, has, had, oraz
2) formę czasu przeszłego (did).
Obok wymienionych dziewięciu czasów gramatycznych pozostały jeszcze trzy szczególne czasy, łączące w sobie cechy czasów continuous/progressive (gdyż czasownik w tych czasach przybiera końcówkę -ing) i perfect (gdyż czasownik w tych czasach występuje w towarzystwie wyrazów have, has, had):

Schemat tej grupy czasów gramatycznych jest taki sam zarówno dla czasowników regularnych, jak i nieregularnych:

Przytoczone zestawienia pokazują, że język angielski ma w sumie dwanaście czasów gramatycznych. Oczywiście, nie wszystkie one są używane równie często i nie każdy czasownik może utworzyć wszystkie wymienione czasy gramatyczne. Częstotliwość i zakres używania czasów z grupy perfect continuous/progressive (ostatnia tabela) jest tak mała, iż można by poszczególne przypadki ich użycia potraktować jako wyrażenia idiomatyczne; podobnie rzecz się ma z czasami future perfect i future perfect continuous/progressive, których wystąpienie np. w pięciusetstronicowej powieści możemy policzyć na palcach jednej ręki, jeśli w ogóle je tam spotkamy.

Tak jak w języku polskim istnieje różnica między czytam a czytuję, czytałem/przeczytałem a czytywałem, przeczytam a będę czytał/czytać, tak też inne treści wyrażają poszczególne czasy angielskie.