SEKUNDA NA ZEGARKU MARKA TWAINA

Języki europejskie są ze sobą spokrewnione, co uwidacznia się w nieprzypadkowym podobieństwie pospolitych wyrazów. Porównajmy:

polskie d w a
łacińskie d u o
angielskie t w o
niemieckie z w o

Zauważymy oczywistą zbieżność dźwięków i reprezentujących je liter. Przez stulecia wymowa liczebnika 2 ulegała zmianom, które są odpowiedzialne za powstałe odmienności. Dawne bliskie pokrewieństwo wymienionych wyrazów uwidacznia się i w pisowni, i w wymowie.
Litera o w liczebniku 2 jest we współczesnym angielskim wymawiana do rymu z takimi wyrazami jak do robić czy to do; dźwięk litery w zanikł zupełnie, ale mimo to współczesna wymowa i pisownia two przypomina niemiecką wymowę i pisownię liczebnika zwo.
Tak w polskim, jak i w angielskim od liczebnika dwa two wywiedziono wiele wyrazów o podobnym znaczeniu. Mamy więc w angielskim twelve dwanaście oraz twenty dwadzieścia; mamy twice dwa razy jak i twin bliźniak (czyli jedno z dwojga rodzeństwa). Jedna ze starszych form liczebnika two miała postać twain, którą jako nazwisko nosił amerykański pisarz Mark Twain. Od twain wywodzi się tween (przypominające nam twin bliźniak), a rozpoznawalne w wyrazie between, który znaczy dosłownie być (między) dwoma/dwiema, a więc w środku. Liczebnik 2 odnajdujemy również w słowie twilight świt/zmierzch, czyli dosłownie podwójne światło.
Przymiotniki od liczebnika 2 wywodzą się z jego łacińskiej podstawy, a więc od wyrazu duo. Należą do nich: duel pojedynek (czyli walka między dwoma) i dual podwójny (jak w wyrażeniu dual carriageway dwupasmowa droga szybkiego ruchu). Obydwa wyrazy - duel oraz dual - mają identyczną wymowę, co nie powinno nas dziwić, gdyż wiemy, że w angielskim starannie wymawia się samogłoski akcentowane (w wypadku obu wyrazów jest nią u), zaś samogłoski nieakcentowane wymawia się ‘niestarannie' sprowadzając je do nikłego, ledwo słyszalnego brzmienia. Od duo pochodzi również double podwójny (co kojarzymy z naszą dubeltówką, czyli strzelbą z podwójną lufą, czy dubletem) oraz duplicate duplikat.
Liczebnik porządkowy drugi to angielski wyraz second wyprowadzony od łacińskiego secundus drugi, który z kolei pochodzi od czasownika sequor oznaczającego następowanie za kimś lub za czymś poprzedzającym, a więc bycie wobec niego drugim - skąd mamy angielską sequence i polską sekwencję, czyli występowanie po sobie, oraz angielski sequel, czyli dokręcony drugi film będący kontynuacją części poprzedniej.
Nieprzypadkowo wyraz second znaczy drugi i jednocześnie sekunda. Pierwsze proste i duże clocks zegary (często zaopatrzone w dzwony - por. niemieckie Glocke dzwon i angielskie clock) wyznaczały tylko godziny; w miarę powstawania coraz lepszych mechanizmów zegary zaczęły odmierzać mniejsze części godziny. Te drobniejsze części godziny nazwano minutami. W angielskim wyraz ten ma obecnie dwa różne (choć zbieżne) znaczenia i dwie różne wymowy, ale jedną i tę samą pisownię. Minute wymawiane MIN-it oznacza minutę, zaś minute wymawiane mi-NYOOT oznacza mały, malutki. Znaczenie mały, malutki a więc pomniejszony kojarzymy z takimi wyrazami jak minus minus oraz minimise czyli pomniejszać. Gdy zegary - już nie tyle clocks (duże, kojarzące się z dzwonami), ile watches zegarki małe, do kieszonki, potem na rękę - stały się jeszcze dokładniejsze, poczęto dzielić minute minutę na drobniejsze części i - z braku lepszej nazwy - tę małą cząstkę minuty nazwano second minute dosłownie drugą minutą; stopniowo wyraz minute zaczęto opuszczać i tak słowo second znaczące pierwotnie drugi przybrało nowe znaczenie, takie z jakim jesteśmy dziś oswojeni.

SPRAWDŹ SIĘ

Czy pamiętasz, co oznaczają następujące słowa i wyrażenia? Jeśli nie, przeczytaj opowiadanie jeszcze raz.

do
to
two
twelve
twenty
twice
twin
between
twilight
duel
dual
dual carriageway
double
duplicate
second
sequence
sequel
minute MIN-it
minute mi-NYOOT
minus
minimise
watch